gebruikelijke zorg

De term gebruikelijke zorg wordt al jaren gebruikt om het verschil te maken tussen ondersteuning die verwacht wordt van huisgenoten en zorg die ingezet wordt door middel van een indicatie. Gebruikelijke zorg is de afgelopen jaren bepalend geweest voor het wel of niet krijgen van een indicatie voor begeleiding, huishoudelijke hulp en voor een zorgzwaartepakket. Met de verschuiving van de wetten wordt gebruikelijke zorg binnen de Wmo een verouderd en een onhandig begrip.

Kanteling

In de wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 staat de kanteling centraal. Dat betekent dat deze nieuwe wet er vanuit gaat, dat er geen maatwerkvoorzieningen ingezet hoeven te worden wanneer je als burger op eigen kracht een oplossing kan regelen. Bijvoorbeeld door middel van hulp uit het sociale netwerk of hulp vanuit algemene of voorliggende voorzieningen. Dit maakt de nieuwe Wmo tot een vangnetregeling. Wat is nu het effect hiervan op het begrip gebruikelijke zorg?

Voorbeeld

Stel u heeft een dementerende partner die in toenemende mate zorgafhankelijk wordt. U begeleidt uw partner bij het huishouden, de administratie en bij diverse andere zaken zoals de persoonlijke zorg. Dit doet u met toewijding, het is af en toe zwaar, maar het gaat. Financieel heeft u het niet zo breed en u heeft begrepen dat u voor de begeleiding die u biedt eventueel een persoons gebonden budget (PGB) kan ontvangen.

Wat doet de gemeente?

Als u met dit verzoek bij de gemeente komt, komt u er al snel achter dat hier geen kant en klaar antwoord voor bestaat. Het is namelijk nog maar de vraag wat de gemeente doet. Bij veel gemeentes wordt het begrip gebruikelijke zorg omschreven in bijvoorbeeld de verordening, beleidsregels of in een besluiten. Vaak wordt met deze omschrijving gebruikelijke zorg in relatie tot het doen van de huishouding bedoeld. Het begrip gebruikelijke zorg in relatie tot bijvoorbeeld begeleiding is voor veel gemeentes nog niet duidelijk.

Als we kijken naar de begeleiding zoals beschreven in het voorbeeld, kunnen we ons afvragen of deze begeleiding ook onder de gebruikelijke zorg valt. Voor wat betreft de ondersteuning bij het huishouden zal de gemeente aangeven dat dit onder gebruikelijke zorg valt zolang u in staat bent dit voor uzelf  en uw partner te verzorgen. Ook het voeren van de administratie zou onder het begrip gebruikelijke zorg kunnen vallen. Het is immers gebruikelijk dat vaak 1 huisgenoot de administratie op zich neemt.
Maar wat als de partner ‘s nachts gaat dwalen? Of wanneer de partner het dag- en nachtritme door elkaar haalt? Of situaties waarin het nodig is om de partner gerust te stellen? Of wanneer de partner moet worden ondersteunt bij het wassen en aankleden? De vraag is of deze zorg nog steeds als gebruikelijk kan worden gezien? Ik verwacht dat veel gemeentes zullen redeneren dat die zorg niet als gebruikelijke zorg betiteld kan worden en dat is in lijn met hoe er landelijk over gedacht wordt.

Tegengestelde redenaties

Voor de zorg en ondersteuning die u voor uw partner levert,  zou u op basis van het begrip gebruikelijke zorg zoals hierboven beredeneert een PGB voor uw partner kunnen ontvangen om die taken uit te voeren die niet onder het begrip gebruikelijke zorg vallen.

Zou je echter de nieuwe Wmo 2015 als uitgangspunt nemen van je redenatie dan zou je in deze situatie kunnen beredeneren dat de ondersteuning van de partner een manier is om de problematiek zelf op te lossen. Op het moment dat een cliënt in staat is om deze wijze de problematiek zelf op te lossen komt zij, zo staat in de wet niet in aanmerking voor een maatwerkvoorziening en dus in dit geval ook niet voor een PGB.

Een gevolg van deze tegenstelling is dat bij de verstrekking van een PGB volstrekte willekeur kan ontstaan. De ene gemeente zal streng optreden uit bijvoorbeeld bezuinigingsoverwegingen, terwijl de andere gemeente ruimhartig PGB’s afgeeft.

Vanzelfsprekend

Ik ben dan ook van mening dat dit anders moet. De term gebruikelijke zorg is een term die niet meer past bij de huidige Wmo. Deze term zou geen reden mogen zijn om een PGB wel of niet toe te kennen. In het gegeven voorbeeld ondersteunt de partner de dementerende partner met liefde. Deze zorgzaamheid zouden we in Nederland in mijn opinie meer moeten beschouwen als iets wat vanzelfsprekend is. Vanzelfsprekend, niet gemakkelijk.

Uiteraard zijn er ook situaties waarbij deze zorgzaamheid niet vanzelfsprekend is. Dat zijn situaties waarin de nodige zorg niet meer op te brengen is door een partner of een andere mantelzorger. Bijvoorbeeld wanneer de zorg te zwaar is, of als de mantelzorg te zwaar belast is.

Mijn advies zou dan ook zijn om de term “gebruikelijke zorg” te schrappen uit het beleid en te vervangen voor de volgende tekst:

Bij de beoordeling of de cliënt op eigen kracht of met hulp van mantelzorg, ondersteuning uit het sociaal netwerk de problemen die hij of zij tegenkomt kan oplossen wordt rekening gehouden met de belasting en de belastbaarheid van de mantelzorger. Indien deze belasting te hoog is, of de belastbaarheid te beperkt is, kan ondersteuning ingezet worden waarbij getracht wordt de mantelzorg ten behoeve van de cliënt in stand te houden.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *