financiële tegemoetkomingen in de Wmo

Vanaf 2015 is er sprake van het niet meer bestaan van financiële tegemoetkomingen in de Wmo. Persoonlijk vind ik dat een goede zaak omdat financiële tegemoetkomingen de noodzaak tot compensatie, de noodzaak voor een maatwerkvoorziening vertroebelen. De vraag is wat is het effect van deze afschaffing en wat doe je als gemeente met bestaande tegemoetkomingen. 

Welke tegemoetkomingen hebben we het over
Er zijn een behoorlijk aantal tegemoetkomingen die gemeentes gebruiken te weten.

  • Verhuiskostentegemoetkoming
  • Financiële tegemoetkoming gebruik auto, gebruik taxi, gebruik rolstoeltaxi
  • Financiële tegemoetkoming sportrolstoel
  • Financiële tegemoetkoming woningaanpassingen
  • Financiële tegemoetkoming sanering woning
  • Financiële tegemoetkoming bezoekbaar maken van een woning

En ik mis er vast nog een paar.

Het is interessant om er bij stil te staan waarom we voor sommige voorzieningen een financiële tegemoetkoming hanteren en voor anderen een PGB onder de huidige wetgeving.  Daar zijn een aantal redenen voor waarvan de belangrijkste die van kostenbeheersing is.  Een financiële tegemoetkoming kun je maximaliseren.  Zo kunnen we bijvoorbeeld zeggen dat een verhuiskostenvergoeding maximaal 2450,- euro is los van de daadwerkelijke kosten die iemand maakt. En dat heeft dan weer te maken dat juist bij de zaken waarbij gekozen wordt voor een financiële tegemoetkoming sprake is van onzekere kosten of grote verschillen.  Een voorbeeld:  Een jongen van 16 jaar heeft een aangeboren aandoening waardoor hij afhankelijk is van een elektrische rolstoel in het voortbewegen. Deze jongen wil graag sporten en besluit bij een club te gaan voor rolstoel hockey. Hij heeft daarvoor een aparte elektrische rolstoel nodig a € 14.000,-. Hiervoor ontvangt hij van de gemeente een financiële tegemoetkoming van € 3000,- . De rest moet hij zelf betalen. Kan hij dat niet zelf betalen (of de ouders) dan zegt de gemeente: daar kunnen we niets aan doen, dit is de regeling, eventueel wordt verwezen naar de bijzondere bijstand of fondsen. Alhoewel de redenen waarom dit zo is ingesteld in het verleden goed te snappen is, is het effect ervan dat sommige mensen voldoende hebben aan de regeling terwijl anderen erdoor niet dat gene kunnen doen wat ze willen doen. De vraag die daarbij komt is wat je nog eigenlijk compenseert met een financiële tegemoetkoming.  Het antwoord daarop is niet een beperking maar een gat in de financiën. De vraag is dan ook of deze manier van kijken nog wel past bij de huidige manier van werken en de nieuwe Wmo 2015.

De nieuwe wet

In de nieuwe Wmo is het uitgangspunt dat de burger zelf zijn boontjes dopt en als hij daar niet uitkomt dat de gemeente de burger helpt zijn eigen boontjes te doppen en als ook dat niet lukt dan pas is er een mogelijkheid voor ondersteuning. Het gaat daarbij om participeren in de maatschappij. Nu is geld onlosmakelijk verbonden met mogelijkheden om te participeren. Waarbij met name opgaat: wie meer geld heeft, heeft meer keuze in wijze van participeren. Daar kun je een mening over hebben maar simpel gezegd is dat hoe ons hele maatschappij functioneert. We leven niet in een marxistische maatschappij waarbij iedereen hetzelfde verdient en dezelfde rechten en mogelijkheden heeft. In mijn optiek is het dan ook slecht om juist dit fenomeen binnen de Wmo te trekken en de Wmo te gebruiken om financiële problemen  op te lossen. Dat zou je niet moeten doen. Met de nieuwe wet in de hand hebben gemeentes de mogelijkheid om eindelijk dit probleem uit de wereld te helpen. Ik zie dat echter in de praktijk nog weinig gebeuren.

hoe in 2015
Uitgaande van bovenstaande redenering en uitgaande van het feit dat financiële tegemoetkomingen niet meer bestaan zou het uitgangspunt van 2015 moeten zijn om zoveel mogelijk financiële tegemoetkomingen af te schaffen, dat wil zeggen als onderdeel van de maatwerkvoorzieningen. En afschaffen betekent wat mij betreft niet omzetten in een PGB waarover zo meer.
Ik kom bij gemeentes de volgende redenaties tegen over eventueel afschaffen van financiële tegemoetkomingen:

  1. Soms is een financiële tegemoetkoming een stuk goedkoper dan een andere compensatieDat is natuurlijk waar maar in deze opmerking zit precies de verwarring tussen wat je nu eigenlijk compenseert, een beperking of een financieel gat. Met afschaffen van financiële tegemoetkomingen binnen maatwerkvoorzieningen is mijn suggestie niet om nooit een burger financieel te ondersteunen als daar een goede aanleiding voor is maar omdat niet te verpakken als een maatwerkvoorziening.
  2. Als we verhuiskostenvergoeding afschaffen dan worden beschikbare aangepaste woningen minder gebruikt en moet er meer aangepast worden wat een stuk duurder isEen begrijpelijke redenatie maar iets wat ik wil benoemen als “oud denken”. Als iemand zich meldt met het verzoek voor woningaanpassingen of een verhuiskostenvergoeding moet de vraag zijn: wat is het probleem, hoe kan het probleem opgelost worden en wat kan de burger zelf doen om dat voor elkaar te krijgen?  Als de beste oplossing is verhuizen dan zou ik als gemeente niet nalaten omdat te adviseren. Wil een burger wel verhuizen maar kan hij de verhuizing niet bekostigen, zorg dan voor een goed financieel vangnet waarin gekeken wordt wat iemand zelf kan betalen en wat niet maar hou het buiten de maatwerkvoorzieningen.

Van financiële tegemoetkoming naar PGB

Ik zie nu bij meerdere gemeentes financiële tegemoetkomingen omgezet worden naar een PGB met een gemaximeerd bedrag. Eigenlijk verander je eenvoudig de naam financiële tegemoetkoming in PGB en klaar is Kees.  Helaas is dit ver van de werkelijkheid en een onhandige ontwikkeling. Immers gelden voor PGB’s hele andere richtlijnen dan voor financiële tegemoetkomingen. In het uitgeschreven voorbeeld over de jongen van 16 jaar die een rolstoel nodig heeft van 14.000 euro kan ik bij de rechter niet overeind houden dat ik met een PGB van 3000 euro ervoor gezorgd heb dat deze jongen kan participeren en wel op dezelfde manier als dat dat met een voorziening in natura was gegaan. Op zich is het mogelijk om financiële tegemoetkomingen om te zetten in PGBS maar dan moet je naast het bedrag helder omschrijven wat wel en wat niet valt onder het PGB en ook nog waarom.  Ik kan je verzekeren dat is niet gemakkelijk.

Hoe dan wel?

Maak naast de Wmo binnen de gemeente een financiële regeling of breidt de bijzondere bijstand uit waarbij je deze regeling of de bijzondere bijstand linkt aan de Wmo.  Dat wil zeggen als iemand een beroep doet op de regeling of de bijzondere bijstand met een verzoek om een verhuiskosten vergoeding bekijk dan vanuit de Wmo de noodzaak daarvoor en andersom als iemand verzoekt om een voorziening om te kunnen participeren zoals een sportvoorziening kijk dan naar de mogelijkheid om betreffende voorziening in natura te regelen. Kan dat dan is het zowel mogelijk om een in natura voorziening te verstrekken als een PGB van dezelfde hoogte. Kan dat niet kijk dan naar “goedkopere” oplossingen of verwijs naar de financiële regeling dan wel bijzondere bijstand.

Zijn we er dan?

Nee ook bij een financiële regeling of de bijzondere bijstand moet nagedacht worden over wat wel en niet eronder valt. Maar daar kan gebruik gemaakt worden van al opgebouwde expertise rond minimabeleid. Door slim twee expertise gebieden te verbinden en te blijven nadenken over wat je nu compenseert wordt de Wmo een stuk overzichtelijker.

One comment

  1. Irma Ramackers says:

    Hallo Norbert,
    Goed helder stuk over de financiële tegemoetkoming in de WMO 2015, waarvoor mijn complimenten. Vanuit mijn betrokkenheid bij zowel de WMO, het minimabeleid en de bijzondere bijstand, is vooral het complementaire karakter van deze regelingen en wat ermee beoogd wordt, het onderwerp waarop ik aan het puzzelen ben. Hoe je het ook wendt of keert, de gemeente zal extra kosten moeten maken om een toereikende compensatie te realiseren. Voordeel van bijzondere bijstand is natuurlijk wel dat je alleen die groep compenseert die niet beschikt over voldoende financiële middelen.
    Vriendelijke groet,
    Irma Ramackers

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *