ZZP 1,2,3 feiten en gevolgen

ZZP 1,2,3 feiten en gevolgen

 Inleiding

Vanaf 1 januari 2013 verdwijnen er een aantal zzps. Het betreffen:
van de V&V  ZZP 1,2 en 3

Van de GGZ ZZP 1b/c t/m 3b/c

Van de VG ZZP 1, 2 en 3

En van de LVG ZZP 1 en 2

In deze blog wil ik ingaan op de inhoud van deze maatregen en welke gevolgen je kunt verwachten als gemeente. Ook wil ik in gaan op de cijfers.

Inhoud van de maatregel.

Per 1 januari 2013 ontvangen nieuwe cliënten die voorheen een indicatie zouden hebben ontvangen voor VV 1 t/m 3 (sector verpleging en verzorging), GGZ 1b/c t/m 3b/c (sector geestelijke gezondheidszorg), VG 1 t/m 3 (verstandelijk gehandicapten) of LVG 1 t/m 2 (jeugdig licht verstandelijk gehandicapten) een indicatie voor extramurale zorg (in functies en klassen). In de Regeling zorgaanspraken AWBZ (RZA) worden per 2013 de nieuwe zzp-aanspraken en het overgangsrecht geregeld. Tevens worden de werkwijze bij de indicatiestelling en de daarop betrekking hebben beleidsregels van het CIZ aangepast. De maatregel heeft geen betrekking op de zzp’s uit de sector lichamelijk gehandicapten (LG), zintuiglijk gehandicapten (ZG) of het zzp voor sterk gedragsgestoorde licht verstandelijk gehandicapten (SGLVG1).

Bestaande cliënten die op 1 januari 2013 al een indicatie hebben voor intramurale zorg, of voor die datum geherindiceerd worden, behouden hun rechten in 2013.

Deze actie is onderdeel van het programma “scheiden van wonen en zorg”. Dit programma is onderdeel van het “lenteaccoord”en gaat er vanuit dat wonen en zorg uiteindelijk geheel gescheiden zal worden te beginnen met de lichte pakketten zoals nu georganiseerd.  In het regeeraccoord van VVD en CDA met gedoog van de PVV stond dit al op de agenda maar het lenteaccoord heeft de veranderingen een jaar naar voren getrokken.

In het gedoogaccoord stond dit:

“In de AWBZ wordt overgegaan tot het scheiden van wonen en zorg. Hierdoor krijgen bewoners meer keuzevrijheid. Zorginstellingen zullen zich beter gaan richten op de woonwensen van cliënten. Ter compensatie van de extra woonlasten, wordt de huidige intramurale eigen bijdrage verlaagd. Bewoners die de woonlasten financieel niet kunnen dragen, komen in aanmerking voor de huurtoeslag. Deze maatregel levert 0,1 mld aan doelmatigheidswinst op in 2015 en structureel 0,3 miljard.”

Cijfers

In antwoorden op Kamervragen wordt door de staatssecretaris het volgende aangegeven:

In een instelling wonen ongeveer 40.000 mensen met een ZZP1 en2 inde sector verpleging en verzorging,7.000 inde geestelijke gezondheidszorg en ongeveer11.000 inde diverse (sub)sectoren van de gehandicaptenzorg.

De cijfers van het ciz laten het volgende beeld zien landelijk:

zorgzwaartepakket 1 jan 2011 1 juli 2011 1 jan 2012
VV01 8.915 7.860 7.095
VV02 27.225 26.200 24.955
VV03 20.910 22.430 23.995
VG01 2.080 1.890 1.675
VG02 7.945 8.130 8.230
VG03 15.875 17.110 18.330
LVG01 425 370 325
LVG02 1.940 1.865 1.805
GGZ1B 135 85 50
GGZ1C 1.635 1.395 1.185
GGZ2B 590 450 340
GGZ2C 6.515 6.330 6.140
GGZ3B 1.590 1.550 1.455
GGZ3C 10.985 12.860 14.580

Bron: ciz.nl

De cijfers die door de staatsecretaris genoemd worden lijken af te wijken van de cijfers zoals bij het ciz bekend. Daarbij komt dat de cijfers van het ciz niets aangeven over hoeveel mensen in een instelling opgenomen zijn en hoeveel mensen thuisverblijven met een zzp in natura of in PGB

Wat opvalt in de cijfers is dat de pakketten 1 en 2 een terugloop laten zien gedurende een jaar die vrij fors is terwijl bij de zzp 3’s er een toename te zien is bij alle 3 pakketten op GGZ 3B na. In 2011 hebben ongeveer 10.000 clienten landelijk een nieuwe indicatie gekregen voor een van bovenstaande zorgzwaartepakketten.

Wat is het effect van deze maatregelen voor gemeentes.

Ondanks dat het niet om grote aantallen gaat moet het effect van deze maatregelen niet onderschat worden. Het is te verwachten dat het effect op tal van terreinen tot uitdrukking zal komen.  Om een beter beeld te krijgen van waar we hier mee te maken hebben wil ik van een paar categorieën  zorgzwaartepakketten een voorbeeld schetsen van de clienten waar we het over hebben:

Y, begin twintig, woont in een woonvorm voor jongeren. Hij is enig kind, geboren in Afghanistan. Op zijn tiende jaar komt hij in Nederland. Vader drinkt, er is geweld in het gezin en de ouders scheiden. In 2005 verdwijnt zijn moeder plotseling. Y begint een opleiding aan een hbo, maar breekt deze af. Belangrijkste problemen van deze jongere: stemmingswisselingen, inslaapstoornis, veelvuldig piekeren, verminderde eetlust, passiviteit en drugsgebruik (cannabis). Daarnaast vertoonde Y agressief gedrag, vooral tegenover politie, wat leidde tot een rechtszaak. Verder maakt hij een geagiteerde indruk, is emotioneel labiel, heeft moeite om zijn gedachten te ordenen en is niet in staat zonder hulp van derden noodzakelijke stappen te zetten (financiën en opleiding). Zijn klachten passen bij een expressieve stemmingsstoornis en bij een impulsregulatie-stoornis NAO. Verder is er sprake van middelengebruik (als zelfmedicatie). Belangrijkste stressfactoren: onduidelijkheid over het verdwijnen van zijn moeder, vertrek van zijn vader met als gevolg gemis van een ouderlijk systeem, financiële problemen (schulden).

Deze jongere is regelmatig (klinisch en ambulant) onder behandeling bij de GGZ en de verslavingszorg. Plaatsing in Begeleid Zelfstandig Wonen mislukte maar Beschermd Wonen slaat goed aan. Dat komt onder andere door de continue aanwezigheid/beschikbaarheid van de begeleiding en de dagelijkse vaste structuur. Het betreft een GGZ ZZP3 indicatie. Vanaf januari is beschermd wonen geen optie meer voor iemand als dit.

Voorbeeld van een zzp v&v

Een dementerende vrouw van 82 heeft met hulp van een paar mantelzorgers een aantal jaren thuis kunnen blijven wonen. Echter zijn de mantelzorgers zelf op leeftijd en is het in toenemende mate moeilijk om te voorkomen dat er sprake is van achteruitgang.  Betrokkene doet vaak de deur niet open voor verzorgende en hoort de bel niet. De zorg heeft daarom de sleutel gekregen maar soms heeft mevrouw haar eigen sleutel aan de binnenkant zitten waardoor ze nog niet binnenkomen. Vaak als de zorg komt is mevrouw al aangekleed en geeft aan al gegeten te hebben. Mevrouw wordt opgenomen in het ziekenhuis met ondervoedingsverschijnselen.  Mevrouw laat zich met moeite overhalen om opgenomen te worden in een verzorgingshuis. Eenmaal in het verzorgingshuis met een zzp3 v&v knapt mevrouw op met name door de sociale omgeving, het samen eten en samen activiteiten doen naast de directe voortdurende ondersteuning. Hierdoor is zij in staat om nog een hele tijd te blijven functioneren zonder bijvoorbeeld naar een gesloten afdeling te hoeven.

 

Uiteraard zijn vele voorbeelden te beschrijven.  Als we even inzoomen op bovenstaande voorbeelden dan kan iedereen zich voorstellen dat bij voorbeeld 1 het effect van niet opnemen vooral maatschappelijke onrust en ongeregeldheden zal betekenen. Denk aan schuldproblematiek, denk aan aanvaringen met de politie en overlast in de vorm van geweld of diefstal. Daarnaast zal er meer behoefte en aanspraak zijn op GGZ behandeling, op de functie begeleiding vanuit de AWBZ, crisisopvang, etc etc.  En het vervelende is dat van te voren al duidelijk is dat al deze extra voorzieningen niet zullen leiden tot een goed resultaat. Uiteindelijk zal het waarschijnlijk leiden tot het afgeven van een hoger zzp.

Kijken we naar voorbeeld twee dan zijn de gevolgen anders:  Het effect zal zijn dat er meer en meer zorg thuis ingezet moet worden en meer en meer voorzieningen vanuit de Wmo georganiseerd moeten worden.  Is dat erg?  Nee op zich niet maar de vraag is of het efficiënt is en zo niet dan zijn we veel geld uit aan het geven voor wat we in oud wvgs zouden benoemen “niet goedkoopst adequaat”

De cliënten met zzps 1, 2 en 3 zijn vanuit de Wmo gezien cliënten met een grote zorg en voorzieningen behoefte.  Wat deze maatregel doet is binnen de groep gebruikers van de Wmo een kleine groep zwaar gebruikers toevoegen. En dat op een moment dat alles al in beweging is en de gemeentes aan het voorbereiden zijn om de transities een goede plek te geven. Het lijkt er soms op dat het randje van wat nog mogelijk is voor gemeentes om te verteren opgezocht wordt.  Het erge is dat de maatregel al een feit is terwijl het gesprek over de kosten die op de gemeente af komen nog gevoerd moet worden. 

Laten we eens naar een gemiddelde gemeente kijken en bezien wat het effect voor die gemeente is in 2013.

Ik neem als voorbeeld de gemeente Deventer.  De cijfers voor deze gemeente zien er als volgt uit:

zorgzwaartepakket 1 jan 2011 1 juli 2011 1 jan 2012
VV01 20 15 15
VV02 150 135 135
VV03 175 195 200
VG01 10 10 10
VG02 40 45 40
VG03 110 115 125
LVG01 0 0 0
LVG02 15 15 15
GGZ1B 0 0 0
GGZ1C 10 5 5
GGZ2B 15 10 10
GGZ2C 35 40 35
GGZ3B 35 35 40
GGZ3C 60 75 90

Zoals je ziet gaat het relatief om kleine aantallen en volgt Deventer de landelijke trend van zzp 1 en 2 gaan omlaag en zzp 3 gaat omhoog.

Stel bovenstaande trend zet zich voort. Dan betekent dat voor de gemeente Deventer dat komend jaar, 25 cliënten die normaal naar een verzorgingshuis zouden gaan nu thuis zullen moeten blijven en 30 psychiatrische patiënten waar dat voor geldt.

Van de eerste 25 kun je ervan uitgaan dat deze allemaal een beroep doen op de Wmo. Waarschijnlijk in ieder geval met een flinke indicatie huishoudelijke hulp en daarnaast woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen. Om met de laatste te beginnen: Ook in een verzorgingshuis zullen deze cliënten vervoersvoorzieningen vanuit de Wmo nodig hebben dus daar merk je als gemeente niet veel van. Bij deze cliënten is regelmatig sprake van een situaties die diverse woonvoorzieningen met zich meebrengen. 

Maar goed hoor ik u vragen, de zorg in een verzorgingshuis is ook niet goedkoop dus wat is het probleem? 

Mijns inziens is het probleem divers:

  1. het is nog niet duidelijke wat aan geldelijke middelen overkomt naar de Wmo met deze verschuivingen.
  2. Er is nauwelijks tot geen voorbereidingstijd om de zorg thuis goed te kunnen organiseren. Dat levert als gevolg op dat thuis de situatie ontspoort en mensen sneller naar een zwaardere vorm van verblijf moeten zoals bijvoorbeeld een gesloten afdeling in een verpleeghuis.
  3. Na 2013 begint het “gedoe” weer rond wat Wmo en wat is AWBZ maar nu in een verzorgingshuis.  Immers heb je straks mensen wonen in een verzorgingshuis waar wonen en zorg gescheiden wordt en dan komen woningaanpassingen en huishoudelijke hulp misschien wel weer onder het regiem van de Wmo.
  4. de functie begeleiding wordt in de AWBZ los ingezet maar ook als onderdeel van een zzp. In verzorgingshuizen zou deze functie bij de transitie naar Wmo onder de AWBZ blijven vallen. Met de scheiding van zorg en wonen krijg je straks bij mevrouw Jansen dat begeleiding AWBZ is en bij meneer Pietersen Wmo omdat mevrouw Janssen een zzp 4 heeft en meneer Pietersen een zzp 3 en straks dus geen zzp meer.
  5. Er zal een hoop aanvragen gaan komen richting ciz om tot zwaardere indicaties te komen. Dit zal zowel direct gebeuren als na een periode zoals in punt 2 benoemd.
  6. het bestaansrecht van verzorgingshuizen zal in het geding komen nu niet duidelijk is wie wat waar vandaan gaat krijgen.

Al met al een beslissing die mijns inziens op het verkeerde moment, met te weinig inzicht in de situatie, genomen wordt en die eerder tot een kosten toename zal leiden dan tot een kostenreductie.

3 comments

  1. Ben Luesink says:

    Ik ben blij dat u zo duidelijk onder woorden heeft gebracht waar mijn zorg ook ligt.
    Per saldo gaan we met de maattegelen niet veel besparen, maar zeker is wel dat we te maken krijgen met veel onrust, frustratie en nood.
    Bovendien is de voorbereidingstijd te kort.

    Laten we hopen dat de maatregelen pas worden ingevoerd als een en ander goed en duidelijk is voorbereid.

  2. admin says:

    Dag Ben, dank voor je reactie, intussen is de situatie al weer iets veranderd, zzp3 blijft voorlopig mogelijk!

  3. miarja says:

    Helaas een duidelijk verhaal, wat moeten wij nog als ouderinitiatief, dat per definitie scheiden wonen en zorg behelsd. Dat soort initiatieven zou ontzien worden, maar volgens mij worden wij juist extra gepakt.
    zzp nivo’s 1, 2, 3, 4, 6.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *